Stosowanie suplementów diety przez wielu Polaków bywa utożsamiane z troską o stan zdrowia. W sytuacji, gdy preparaty te są przyjmowane w odpowiedzi na stwierdzone niedobory składników odżywczych, potwierdzone badaniami laboratoryjnymi oraz konsultacją lekarską lub dietetyczną, ich stosowanie może przynosić realne korzyści zdrowotne.

Suplement diety klasyfikowany jest jako środek spożywczy

W praktyce jednak znaczna część osób sięga po suplementy „profilaktycznie”, traktując je jako alternatywę dla prawidłowo zbilansowanej diety. Często dochodzi przy tym do jednoczesnego przyjmowania wielu preparatów, bez uwzględnienia potencjalnych interakcji między nimi, możliwości wystąpienia działań niepożądanych czy wpływu na stosowaną farmakoterapię.

Powszechne jest również przekonanie, że suplementy diety podlegają analogicznym procedurom kontrolnym jak produkty lecznicze, w tym ocenie składu, skuteczności oraz bezpieczeństwa. Czy rzeczywiście tak jest? Sprawdź i dowiedz się więcej.

Suplement diety klasyfikowany jest jako środek spożywczy, dlatego jego definicja została zawarta w Ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami jest to produkt mający na celu uzupełnienie codziennej diety, stanowiący skoncentrowane źródło witamin, składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy bądź fizjologiczny.

Ze względu na formę farmaceutyczną — kapsułki, tabletki, proszki w saszetkach czy syropy — suplementy diety często są utożsamiane z lekami. Dodatkowo ich skład, oparty na witaminach i minerałach, wzmacnia to skojarzenie, co może prowadzić do błędnego przekonania o identycznym poziomie nadzoru i kontroli jak w przypadku produktów leczniczych. W rzeczywistości regulacje prawne są znacznie mniej restrykcyjne.

Wprowadzenie suplementu diety do obrotu wymaga jedynie zgłoszenia do rejestru prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Zgłoszenie obejmuje m.in. deklarowany skład produktu, zalecaną dzienną porcję oraz ostrzeżenia dotyczące nieprzekraczania dawek. Rejestr ten pełni funkcję ewidencyjną produktów po raz pierwszy wprowadzanych na rynek krajowy.

Istotne jest, że przepisy nie nakładają obowiązku przedstawienia dowodów potwierdzających zgodność deklarowanego składu z rzeczywistą zawartością substancji czynnych. W praktyce oznacza to, że informacje umieszczone przez producenta na etykiecie nie zawsze muszą odpowiadać faktycznej zawartości produktu.

Główny Inspektor Sanitarny ma możliwość wszczęcia postępowania wyjaśniającego w celu oceny zgodności produktu z obowiązującymi regulacjami, jednak nie jest to działanie obligatoryjne. Weryfikacja może obejmować m.in. ocenę dopuszczalności zastosowanych składników oraz ich ilości.

Czym się różni produkt leczniczy a suplement diety — zasadnicze różnice

Produkt leczniczy to substancja lub mieszanina substancji przeznaczona do zapobiegania chorobom lub ich leczenia. Wprowadzenie leku do obrotu poprzedzone jest wieloetapowym procesem rejestracyjnym, który obejmuje szczegółową ocenę jakości, skuteczności oraz bezpieczeństwa stosowania.

Producent leku zobowiązany jest do przedstawienia pełnej dokumentacji, w tym wyników badań przedklinicznych i klinicznych, potwierdzających deklarowane właściwości terapeutyczne.

W przeciwieństwie do tego suplementy diety nie podlegają tak rygorystycznym procedurom. Proces ich wprowadzania ogranicza się do zgłoszenia, a kontrola ze strony organów nadzorczych ma charakter fakultatywny.

Z danych opublikowanych przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że w latach 2017–2020 zgłoszono ponad 62 tysiące suplementów diety, z czego jedynie niewielki odsetek został poddany pełnej weryfikacji. W większości przypadków postępowania kontrolne nie zostały w ogóle wszczęte.

W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo stosowania suplementów diety spoczywa w dużej mierze na konsumencie.

Podsumowanie

Suplement diety stanowi środek spożywczy, którego zadaniem jest uzupełnianie codziennej diety. Współcześnie jednak często funkcjonuje jako element stylu życia, zastępując prawidłowe nawyki żywieniowe oraz aktywność fizyczną.

Ważne

Choć wiele osób traktuje suplementację jako działanie profilaktyczne, jej stosowanie powinno być uzasadnione rzeczywistym niedoborem składników odżywczych. W przeciwnym razie istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz negatywnego wpływu na stan zdrowia.

Dlatego decyzja o włączeniu suplementu diety powinna być poprzedzona analizą zasadności jego stosowania, konsultacją ze specjalistą oraz — w miarę możliwości — wynikami badań laboratoryjnych.

BIBLIOGRAFIA

1.Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Dziennik Ustaw 2006 nr 171,poz. 1225

2. Informacja o wynikach kontroli. Wprowadzenie do obrotu suplementów diety. Raport NIK, 23.11.2021 3. Leki, wyroby medyczne, suplementy diety – różnice i ryzyko zakupu sfałszowanych. prof. dr hab. n. farm. Zbigniew Fijałek, Zakład Farmacji Kryminalistycznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego